Portal:Biologia
Biologia w polskiej Wikipedii
Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych biologią, umożliwiający łatwiejszy dostęp oraz pomoc w rozwoju artykułów związanych z tą dziedziną nauki.
Biologia to nauka przyrodnicza o życiu, organizmach żywych, ich pochodzeniu, rozwoju osobniczym, ewolucji, zależnościach między nimi, a także o powiązaniach między nimi i środowiskiem. Biologia stara się, używając metod naukowych, formułować ogólne prawa dotyczące wszelkich przejawów życia.
Jeżeli chcesz edytować tę stronę przejdź tutaj
Artykuły wyróżnione
Grzybienie białe (nenufar, lilia wodna) (Nymphaea alba L.) - gatunek byliny z rodziny grzybieniowatych Nymphaeaceae. Jeden z około 50 gatunków z rodzaju Nymphaea. W stanie dzikim występuje w niemal całej Europie aż po Ural, w północnej Afryce i na Kaukazie, na Bliskim Wschodzie i dalej w kierunku wschodnim po Kaszmir. Uprawiany w innych częściach świata o klimacie umiarkowanym, zdziczały w Australii i Nowej Zelandii. W Polsce pospolity na niżu w naturze, nierzadki także w uprawie; w stawach i oczkach wodnych.
W naturze często tworzy mieszańce z grzybieniami północnymi = Nymphaea x borealis Camus.
Roślina dość zmienna, co wiąże się ze zróżnicowanym składem genowym roślin w poszczególnych populacjach (2n = 48, 64, 84, 96, 105, 112).
Malownicze kwiaty grzybieni są nierzadkim motywem malarskim. Najsłynniejszą serię obrazów poświęcił tym kwiatom Claude Monet. Uwiecznił on "lilie wodne", które przez 43 lata uprawiał w Giverny pod Paryżem w cyklu obrazów o tytule Nenufary (Les Nymphéas).
Grafika na medal
Pory roku
Aktualnie przypada okres fenologicznego lata. Niektóre rośliny, takie jak lipa kwitną, podczas gdy inne, jak borówka czarna, dereń czy jarząb pospolity, już owocują.
Sylwetka badacza
Johann Gotthelf Fischer von Waldheim (13 października, 1771 – 18 października, 1853) - niemiecki badacz anatomii, entomolog i paleontolog.
Fischer urodził się w Waldheim w Saksonii, w rodzinie tkaczy lnu. Podjął studia medyczne w Lipsku, a następnie wraz ze swym przyjacielem, Alexandrem von Humboldtem, udał się do Wiednia i Paryża, by studiować u Georgesa Cuviera. Osiągnął tytuł profesorski w Moguncji, a następnie w 1804 roku został profesorem historii naturalnej oraz dyrektorem Muzeum Historii Naturalnej przy państwowym, rosyjskim Uniwersytecie Moskiewskim.
Fischer zajmował się głównie klasyfikacją bezkręgowców, wynikiem tych prac była książka Entomographia Imperii Rossici (1820-1851). Badał też skamieniałości na stanowiskach w okolicah Moskwy.
Ciekawostki
Kocie ciekawostki:
- Ogon kota pomaga mu utrzymać równowagę na wąskich powierzchniach,
- W kuchni kantońskiej występuje potrawa o nazwie "Smok, tygrys i feniks", sporządzana m.in. z mięsa kota. Również australijscy Aborygeni zabijają i zjadają zdziczałe koty.
- 17 lutego odbywa się Światowy Dzień Kota. W Polsce święto to jest obchodzone od 2006 roku.
- Karol Dickens miał bardzo inteligentnego kota, który gasił łapką świece, gdy uznał, że jego pan powinien już udać się na spoczynek.
- Dante Alighieri miał parę kotów perskich, którą nauczył przynoszenia małych przedmiotów i przewracania stron w książkach. Nie potrafił pisać, nie mając w pobliżu swoich ulubieńców.
- W 1879 roku w Belgii przeprowadzono próbę zastąpienia gołębi pocztowych kotami. 37 zwierząt wywieziono z Liège do miejscowości położonej w promieniu 30 km. Koty wyposażono w odpowiedni ekwipunek i wypuszczono. Wszystkie wróciły do Liège, ale większość pozbyła się w drodze przesyłek. Okazały się listonoszami niegodnymi zaufania.
Więcej informacjo o kotach
Kącik zoologiczny
Słoń afrykański (Loxodonta africana) - ssak z rzędu trąbowców, rodziny słoniowatych. Słoń afrykański jest większy od swego krewniaka, słonia indyjskiego (azjatyckiego), ma również większe uszy (do 1,5 m długości). Linia grzbietu wklęsła, trąba zakończona dwoma palczastymi wyrostkami. Ciosy (czyli siekacze) występują u obu płci, u samców dochodzą do 20 kg, choć obserwuje się obecnie tendencję spadkową, której przyczyną jest nadmierny, kłusowniczy odstrzał zwierząt z dużymi ciosami. Skóra pomarszczona, owłosienie szczątkowe. Zwierzę stadne, zamieszkuje afrykańską sawannę od południowych krańców Sahary po Namibię, północną Botswanę i północną część Afryki. Wyróżnia się trzy podgatunki słonia afrykańskiego: słoń afrykański stepowy (Loxodonta africana oxyotis), słoń afrykański sawannowy (Loxodonta africana africana), słoń afrykański leśny (Loxodonta africana cyclotis). Według niektórych systematyków słoń leśny stanowi odrębny gatunek.
Człowiek i medycyna
_H%26E_magn_400x.jpg)
Rak (łac. carcinoma, z łac. cancer – "rak, krab", z gr. καρκινος /karkinos/ – "rak, krab morski") to nazwa grupy chorób nowotworowych będących nowotworami złośliwymi wywodzącymi się z tkanki nabłonkowej.
Nazwa ta odnosi się do guzów powstających z nabłonków pochodzenia ekto- lub endodermalnego. Nie wielu ludzi wie, że nie każdy nowotwór jest rakiem, ale każdy rak jest nowotworem. Nazwa rak była używana przez Hipokratesa z Kos (460 p.n.e.–370 p.n.e.), Aulusa Corneliusa Celsusa (53 p.n.e.–7 n.e.) i Pawła z Eginy (ok. 625–690) i została rozpropagowana przez perskiego lekarza Ibn Sinę, znanego jako Awicenna (980–1037). Nazywano tak wszystkie rozrosty złośliwe. Niektórzy powiadają, że choroba zawdzięcza swoją nazwę temu, iż przytwierdza się do części ciała, którą zawładnie tak uporczywie, jak to czyni krab. Ogólną ich przyczyną jest uszkodzenie mechanizmów kontrolujących rozrost komórek na poziomie genetycznym i molekularnym i kumulacja błędów genetycznych w kolejnych pokoleniach komórek potomnych. W przypadku raków uszkodzenie dotyczy komórek nabłonków tworzących dany narząd, który ulega niekontrolowanemu rozrostowi, wtórnie wciągając w rozrost tkanki podścieliska, odżywiające patologiczny twór (tzw. angiogeneza nowotworowa). Zwykle rozwój raka trwa nawet przez okres 20-30 lat. Metody leczenia raków są podobne jak w innych chorobach nowotworowych i opierają się na leczeniu:
- chirurgicznym,
- radioterapii,
- chemioprewencji i chemioterapii (niekiedy uzupełnianej leczeniem
Artykuły
Artykuły wybrane:
anatomia - antropologia - hydrobiologia - biochemia - biofizyka - bioinformatyka - biomatematyka - biotechnologia - botanika - cytologia - ekologia - etologia - ewolucja - fitopatologia - fizjologia - genetyka - mikrobiologia
Kategorie artykułów
- Zwierzęta: Gąbki, Mięczaki, Nicienie, Płazińce, Stawonogi, Strunowce,
- Rośliny: Nagonasienne (Iglaste), Okrytonasienne (Jednoliścienne, Magnoliopsida, Piperopsida, Ranunculopsida, Rosopsida), Glony, Mszaki, Paprotniki, Skrzypy, Widłaki
- Protisty
- Grzyby
Anatomia, Biochemia, Biolodzy, Biologia komórki, Biologia molekularna, Botanika, Ekologia, Ewolucja, Fizjologia, Genetyka, Immunologia, Kynologia, Mikrobiologia, Ochrona przyrody, Rolnictwo, Zoologia
Chcesz pomóc?
Jeśli chcesz współtworzyć portal biologiczny, budując przy tym i rozszerzając zasoby polskiej Wikipedii, pomóż nam opisać lub rozwinąć poniższe terminy.
- tutaj znajdziesz propozycje tematów
- brakujące:
- do poszerzenia: acydotrofizm - genom człowieka - łupież - preparat - szlak metaboliczny
- z ekologii: ochrona środowiska naturalnego
- z genetyki: alloploidy - białka receptorowe - dobór genetyczny - dobór osobniczy
- zwierzęta: błyszczek elegancik - drzewica białolica - gęś domowa - gidran - linzang cętkowany - mroczek późny - zając polarny
- rośliny: czerwiec - brezylka - kawa kongijska - kosaciec żółty - lepnica Schafta - uprawa zachowawcza
- do weryfikacji: ameby - Anonconotus alpinus - Carl Woese - lupulina
Jeśli chcesz opisać takson rośliny
zrób to wg wzoru Wikipedia:Standardy artykułów/roślina.
Opisując poszczególne taksony posługuj się szablonami umieszczonymi tutaj.
Zalążki
- {{medycyna stub}} - ten szablon zastosuj w stubach medycznych. Pozwoli to łatwiej dotrzeć do nich osobom chcącym je poszerzyć.
- {{anatomia stub}} - ten szablon zastosuj w stubach z dziedziny anatomii.
- {{botanika stub}} - ten szablon zastosuj w stubach z dziedziny botaniki.
- {{dinozaur stub}} - ten szablon zastosuj w stubach o dinozaurach.
- {{zoologia stub}} - ten szablon zastosuj w stubach z dziedziny zoologii.
- {{biologia stub}} - ten szablon zastosuj w pozostałych stubach biologicznych.
Strona główna
Aby edytować stronę główną wikiportalu edytuj szablony zebrane na stronie: Portal:Biologia/Szablony
WikiProjekty
WikiProjekty związane z biologią:
- Przenoszenie list do tablic
- Wikiprojekt Botanika
- Wikiprojekt Dinozaury
- Wikiprojekt Kynologia
- Wikiprojekt Medycyna
- Wikiprojekt Paleontologia
- Wikiprojekt Zoologia
Zadania w WikiFaktorii:
- Zadbaj o jak największą różnorodność gatunków.
- Pobaw się w obrazkizację ilustrując biologiczne artykuły.
- Dodaj nową cegiełkę w biologicznym dziale biblioteki.
- Narysuj mapę zasięgu gatunku.
- Wiele artykułów czeka na infoboksy z opisem systematyki.
Kącik botaniczny
Nagietek lekarski (Calendula officinalis L.), pazurki (Mazowsze), miesięcznica (Wlkp.), paznokietki (krakowskie) - gatunek rośliny jednorocznej należącej do rodziny astrowatych (Asteraceae Dumort). Prawdopodobnie pochodzi z terenów śródziemnomorskich lub Iranu, gdzie spotykany jest do dzisiaj na stanowiskach naturalnych. Uprawiany w Polsce efemerofit.
Są to rośliny zielne. Mają wzniesioną, bogato ugałęzioną łodygę pokrytą włoskami. Nie osiąga ona więcej niż 50 cm i jest bardzo łamliwa. Kwiaty nagietków są zebrane w koszyczki na szypułkach. Mają żółty albo pomarańczowy kolor. Koszyczki charakteryzują się przyjemnym, łagodnym zapachem. Owocem jest sierpowato wygięta niełupka. Korzeń rośliny jest palowy, ale bardzo rozgałęziony.
.jpg)
Są uprawiana w ogrodach jako rośliny ozdobne. Mają też właściwości lecznicze. Surowcem zielarskim są kwiaty brzeżne (języczkowe) nagietka (bez dna kwiatostanowego) - Flos Calendule (Flos sine calicis). Polska farmakopea dopuszcza do obrotu tylko niektóre rodzaje kwiatów. Wytwarza się z nich olejki eteryczne, stosowane w leczeniu ran, owrzodzeń a nawet chorób zakażnych. Pierwsze wzmianki o zastosowaniu nagietka w medycynie pochodzą z XII w. Hildegarda z Bingen w swej recepcie na zatrucie z roku 1150 pisze: kto by zjadł truciznę, albo gdy kogoś chciano otruć, niech zaparzy nagietka w wodzie, wyciśnie go i ciepły położy na żołądek. Nagietek truciznę rozrzedzi i wypędzi z wnętrzności. Potem niech chory zagotuje wino i wrzuci doń trochę nagietka, a to znowu zagotuje i wypije. W ten sposób z jego ciała wyjdzie wszystko, co było trucizną, albo przez nos, albo w ślinie wykasłanej i wyplutej. W przeszłości liście nagietków były wykorzystywane jako warzywo.
Wikibooks i Wikiźródła
|
Materiały biologiczne dostępne na stronach Wikibooks: |
Dokument historyczny dostępny w Wikiźródłach: |
